RSI ve MACD'yi Doğru Kullanmak: Aşırı Alım, Kesişimler ve Uyumsuzluklar

Teknik analize yeni başlayanların sık yaptığı şeylerden biri, ekrana altı yedi gösterge birden eklemek ve her birinin ne dediğini tek tek takip etmeye çalışmaktır. Çoğu zaman daha azı daha iyidir. Bu yazıda en yaygın kullanılan iki göstergeye, RSI ve MACD’ye odaklanıyorum.

Bu iki göstergenin ortak noktası, fiyatın ne kadar hızlı ve ne kadar güçlü hareket ettiğini ölçmeye çalışmaları. Yani yönden çok ivmeyle ilgileniyorlar. Bu farkı kavramak, ikisini doğru kullanmanın ilk adımı.

RSI neyi ölçüyor

RSI, yani göreceli güç endeksi, belirli bir dönemdeki ortalama yükselişleri ortalama düşüşlerle kıyaslıyor. Varsayılan dönem 14. Son 14 mumda yükseliş günlerinin ortalama kazancı ile düşüş günlerinin ortalama kaybı oranlanıyor, bu oran da 0 ile 100 arasına sıkıştırılıyor.

Pratikte şu anlama geliyor: Son dönemde yükselişler düşüşlere göre çok baskınsa RSI yüksek, düşüşler baskınsa düşük çıkıyor. Hayali bir örnek vereyim. Bir hisse iki hafta boyunca neredeyse her gün yükselmiş, sadece bir iki gün küçük düşüşler yaşamış. Bu durumda RSI 75, 80 gibi seviyelere çıkabilir. Tam tersi bir tabloda 25’in altına inebilir.

Klasik yoruma göre 70’in üstü aşırı alım, 30’un altı aşırı satım bölgesi. İşte burada çoğu insanın hatası başlıyor.

Aşırı alım satış sinyali değildir

En yaygın yanılgı, RSI 70’i geçtiğinde “aşırı alındı, düşecek” diye düşünmektir. Fiyat ise yükselmeye devam edebilir. RSI 75 olur, 80 olur, haftalarca o bölgede kalabilir.

Neden? Çünkü güçlü bir yükselen trendde RSI’ın uzun süre yüksek seviyelerde kalması gayet normal. Aşırı alım, fiyatın son dönemde çok hızlı yükseldiğini söyler. Hızlı yükselmek, yükselişin bittiği anlamına gelmez. Bazen tam tersine, güçlü bir trendin başında olduğunu gösterir.

Bu yüzden RSI’ı yorumlarken önce trende bakıyorum. Yükselen bir trendde RSI’ın 70 üstü benim için bir uyarı değil, trendin güçlü olduğunun teyidi olabilir. Aynı trendde RSI’ın 40 civarına kadar gerileyip oradan dönmesi ise sağlıklı bir geri çekilmenin işareti olabilir. Düşen trendde de tersi geçerli. Yani 30 ve 70 sabit sınırlar değil, trende göre kayan bölgeler gibi düşünülmeli.

MACD neyi ölçüyor

MACD, iki üssel hareketli ortalamanın farkı. Varsayılan ayarlarda 12 günlük EMA’dan 26 günlük EMA çıkarılıyor. Bu farka MACD çizgisi deniyor. Sonra bu çizginin 9 günlük üssel ortalaması alınıyor, buna da sinyal çizgisi deniyor. İkisi arasındaki fark ise histogram olarak çubuklarla gösteriliyor.

Bu yapıyı bilmek önemli çünkü MACD’nin ne söylediğini doğrudan açıklıyor. Kısa vadeli ortalama uzun vadeliden hızla uzaklaşıyorsa, fiyat bir yönde ivme kazanıyor demektir. MACD çizgisi sıfırın üstündeyse kısa vadeli ortalama uzun vadelinin üstünde demektir. Ortalamaların mantığını hareketli ortalamalar yazısında anlattım, MACD’yi anlamak için oraya bir göz atmak faydalı olabilir.

En yaygın kullanım, MACD çizgisinin sinyal çizgisini kesmesi. Yukarı kesiş yükseliş, aşağı kesiş düşüş işareti olarak yorumlanıyor. Ama ortalamalardan türetildiği için MACD de geriden gelir. Kesişim oluştuğunda hareketin bir kısmı geride kalmış olabilir. Yatay piyasalarda da sık sık kesişip yanlış alarmlar verir.

Histogramı ben kesişimlerden daha faydalı buluyorum. Histogram çubukları küçülmeye başladığında, ivmenin azaldığını görüyorum. Fiyat hâlâ yükseliyor olabilir ama yükselişin hızı yavaşlıyor. Bu kesişimden önce gelen bir bilgi ve bana genelde bir şeylerin değişmekte olabileceğini düşündürüyor.

Uyumsuzluklar: göstergelerin en ilginç tarafı

İki göstergenin de bence en değerli kullanımı uyumsuzluk. Fiyat bir şey söylerken göstergenin başka bir şey söylemesi.

Negatif uyumsuzluğu örnekle anlatayım. Bir hisse 90 TL’ye çıkıyor ve RSI o noktada 78 oluyor. Sonra fiyat 84’e geri çekiliyor. Ardından yeniden yükselip 95’e çıkıyor, yani yeni bir tepe yapıyor. Ama bu sefer RSI sadece 68’e çıkıyor. Fiyat daha yüksek tepe yaptı, gösterge daha düşük tepe yaptı. Bu, yükselişin arkasındaki gücün azaldığını düşündürür.

Pozitif uyumsuzluk bunun tersi. Fiyat yeni bir dip yapıyor ama gösterge bir önceki dibin altına inmiyor. Satış baskısı fiyatı aşağı itmeye devam ediyor ama bu baskının gücü azalıyor.

MACD’de de aynı mantık geçerli. Fiyat yeni tepe yaparken MACD çizgisi ya da histogram daha düşük tepe yapıyorsa, bu negatif uyumsuzluk.

Burada çok dikkatli olmak gerekiyor. Uyumsuzluk bir dönüş sinyali değil, bir yorgunluk işareti. Güçlü trendlerde art arda üç dört uyumsuzluk oluşup fiyatın hiç dönmediği durumları çok gördüm. Uyumsuzluk bana “dikkatli ol, bu hareket eskisi kadar güçlü değil” der. “Şimdi dönecek” demez.

Benim uyumsuzluğa ciddi anlam yüklediğim durumlar, başka bir şeyle çakıştığı durumlar. Fiyat önemli bir direnç seviyesine gelmiş, orada bir kayan yıldız gibi bir mum formasyonu oluşmuş, üstüne bir de RSI negatif uyumsuzluk veriyorsa, işte o zaman masaya oturup ciddiye alırım. Tek başına uyumsuzlukla işlem açmıyorum.

İkisini birlikte kullanmak

RSI ve MACD birbirine benzeyen ama farklı açılardan bakan iki araç. RSI daha hızlı tepki veriyor ve aşırılıkları daha net gösteriyor. MACD daha yavaş ama trendin ivmesini daha düzgün takip ediyor.

İkisinin aynı şeyi söylemesi bana biraz daha güven veriyor ama bunu da abartmamak lazım. Sonuçta ikisi de aynı fiyat verisinden türetiliyor. Aynı veriden türeyen iki göstergenin aynı şeyi söylemesi, iki bağımsız tanığın aynı şeyi söylemesiyle aynı değil. Bu yüzden onları fiyat yapısının ve hacmin yanında ikinci görüş olarak kullanıyorum.

Varsayılan ayarlarla oynamak konusunda da temkinliyim. RSI’ı 9 güne, MACD’yi başka değerlere çekerek geçmişte daha iyi sonuç veren bir ayar bulmak mümkün. Ama geçmişe göre ayarlanmış bir gösterge, gelecekte aynı şekilde çalışmayabiliyor. Bu tuzak, algoritmik işlem dünyasında özellikle sık karşılaşılan bir şey.

Göstergeler yanılır. Hem de sık sık. Onları bir karar verici olarak değil, kararını sorgulamana yardım eden bir ses olarak görmek daha sağlıklı. Ve her durumda, sinyal ne kadar güçlü görünürse görünsün, bir işlemde yanılırsan ne yapacağını önceden belirlemen gerekir. Bunun yolunu risk yönetimi yazısında anlattım.