Destek ve Direnç Seviyelerini Kendi Grafiğinde Nasıl Belirlersin?

Teknik analizde ilk öğrendiğim ve hâlâ en çok kullandığım şey destek ve direnç. Göstergeler gelip geçti, bazılarını bıraktım, bazılarını sonradan ekledim. Ama grafiği açtığımda ilk yaptığım iş yine aynı: fiyatın nerelerde durduğuna bakmak.

Tanımı basit. Destek, düşen fiyatın alıcı bulup yavaşladığı ya da döndüğü bölge. Direnç, yükselen fiyatın satıcıyla karşılaşıp zorlandığı bölge. Asıl zor olan, bu bölgeleri doğru yerde çizmek ve hangisinin gerçekten önemli olduğunu ayırt etmek.

Neden çalışıyor gibi görünüyor?

Destek ve direncin arkasında sihirli bir şey yok, sadece insan hafızası var.

Diyelim ki bir hisse aylarca 60 TL civarında işlem gördü, sonra 75’e çıktı. 60’tan almayıp kaçıranlar var. Fiyat tekrar 60’a yaklaştığında bu insanlar “bu sefer kaçırmayayım” diye alıma geçiyor. 60’tan alıp 75’te satmayanlar da var, onlar da elindeki pozisyonu artırmak isteyebilir. Bu talep, o bölgeyi destek yapıyor.

Tersini düşün. Hisse 90’dan 70’e düştü. 90’dan alıp zararda bekleyen insanlar var. Fiyat 90’a geri yaklaştığında bunların bir kısmı “zararsız çıkayım” diye satıyor. Bu da 90’ı direnç yapıyor.

Yani seviyeler, o fiyatta işlem yapmış ya da yapamamış insanların duygusal izleri. Bunu anlayınca neden bazı seviyelerin güçlü, bazılarının zayıf olduğu da anlaşılıyor.

Benim adım adım yöntemim

Kendi grafiğimde seviyeleri belirlerken genelde şu sırayla gidiyorum. Her hisseye birebir uymayabilir ama bir başlangıç noktası olarak iş görüyor.

1. Geniş bir zaman dilimiyle başla. Önce haftalık grafiği açıyorum, en az iki üç yıllık veriyi görecek şekilde. Haftalıkta görünen seviyeler, günlükte görünenlerden genelde daha ağır basar. Uzaktan bakınca ayrıntılar kaybolur ama ana duraklar belirginleşir.

2. Fiyatın birden fazla kez döndüğü yerleri işaretle. Bir kez dokunulan yer bir seviye adayıdır, iki kez dokunulan yer bir seviyedir, üç kez ve daha fazla dokunulan yer dikkat edilmesi gereken bir bölgedir. Dönüşlerin arasında zaman olması da önemli. Aynı hafta içinde üç kez dokunmak, üç farklı ayda dokunmakla aynı ağırlıkta değil.

3. Fitillere değil, kümelenmeye bak. Yeni başlayanlar genelde en uç fitili bulur ve çizgiyi oraya çeker. Ben kapanışların ve gövdelerin yoğunlaştığı yere bakmayı tercih ediyorum. Fitiller anlık aşırılıklardır, gövdeler ise piyasanın gerçekten kabul ettiği fiyatlar.

4. Çizgiyi kalın çiz. Bunu mecazen söylemiyorum. Seviyeyi tek bir çizgi olarak değil, bir bant olarak işaretliyorum. 58 ile 61 arası gibi. Fiyat bu bandın içine girdiğinde “seviyeye geldi” diyorum. Tek çizgi çizen kişi, fiyat 1 TL altına sarktığında “kırıldı” diye paniğe kapılıyor.

5. Günlük grafiğe in ve ince ayar yap. Haftalıkta bulduğum bantları günlükte kontrol ediyorum. Bazen bant daralıyor, bazen günlükte haftalığın göremediği ara seviyeler çıkıyor.

6. Fazlasını sil. Grafiğin her yerine çizgi çektiysen, aslında hiçbir seviye çizmemişsin demektir. Mevcut fiyata en yakın iki üst ve iki alt seviye çoğu zaman yeterli.

Rol değişimi: Kırılan direnç desteğe dönüşür

Bu, destek ve dirençle ilgili en sevdiğim gözlem. Bir direnç güçlü şekilde kırıldığında, çoğu zaman sonradan destek görevi görür.

Örnekle anlatayım. Bir hisse uzun süre 50 TL’yi geçemiyor. Sonra hacimli bir yükselişle 50’yi geçip 57’ye çıkıyor. Ardından bir geri çekilme başlıyor ve fiyat 51’e kadar iniyor. Orada alıcı geliyor, fiyat tekrar yukarı dönüyor.

Neden? Çünkü 50’yi aşamadığı dönemde satış yapan ve sonra yükselişi kaçıranlar var. Fiyat 50’ye yaklaşınca “fırsat” diye alıyorlar. Eski direnç, yeni destek oluyor.

Aynı mantık tersine de işliyor. Kırılan destek, sonradan direnç olabiliyor. Bu geri dönüp test etme hareketine piyasada “retest” denir ve birçok yatırımcı kırılımın ardından bu testi bekler.

Psikolojik seviyeler

Yuvarlak sayılar beklenmedik derecede önemli. 10, 50, 100 gibi fiyatlar insanların zihninde bir eşik gibi duruyor. Emirler bu seviyelerin hemen etrafında yoğunlaşıyor. Bir hisse 98’den 100’e yaklaşırken zorlanıyorsa, bunun teknik bir açıklaması olmayabilir, sadece “100’den satarım” diyen insanlar fazla olabilir.

Bu seviyeleri ayrıca çizmiyorum ama aklımın bir köşesinde tutuyorum. Özellikle başka bir teknik seviyeyle çakıştıklarında daha anlamlı hâle geliyorlar.

En çok yapılan hatalar

İlk yıllarımda en çok yaptığım hata, seviyeyi bir duvar sanmaktı. Fiyat desteğe geldiğinde “buradan döner” diye alıyordum ve dönmediğinde ne yapacağımı bilmiyordum. Destek bir duvar değil, bir olasılık bölgesi. Dönme ihtimali daha yüksek ama bu, döneceği anlamına gelmiyor.

Bir diğer hata, her dokunuşta seviyenin güçlendiğine inanmak. Aslında tersi de olabiliyor. Bir destek ne kadar çok test edilirse, orada bekleyen alıcılar o kadar tükenir. Beşinci, altıncı testte kırılma ihtimali artabilir. Bunu bir kural olarak sunmuyorum ama dikkat ettiğim bir şey.

Üçüncü hata, seviyeyi kendi pozisyonuna göre çizmek. Bir hisseyi elinde tutuyorsan, destek çizgilerini bilinçsizce daha aşağıya, direnç çizgilerini daha yukarıya çizme eğiliminde oluyorsun. Gözün görmek istediğini görüyor. Bunu önlemek için bazen grafiği tersine çevirip baktığım bile oluyor.

Seviyeler bir plan kurmak için var

Destek ve direncin bana sağladığı en büyük fayda, bir işleme girmeden önce nerede yanıldığımı bilmem. Diyelim ki 60’taki destek bandına yakın bir yerden alım yaptım. Fiyat 57’nin altında net bir kapanış yaparsa, o destek benim için işlevini yitirmiş demektir. O noktada çıkıyorum. Bu yaklaşımın detaylarını risk yönetimi yazısında konuştum.

Seviyeleri tek başına kullanmıyorum. Bir seviyeye gelindiğinde orada oluşan mum formasyonlarına ve işlem hacmine bakıyorum. Hacimli bir kırılım ile hacimsiz bir kırılım arasında çok fark var. Bir de seviyelerin eğik versiyonları var, yani trend çizgileri. Yatay seviyeleri öğrendikten sonra oraya geçmek doğal bir adım.