Temettü, Temettü Verimi ve Dağıtım Politikası

Temettü, borsaya yeni girenlerin en sevdiği konulardan biri. Anlaşılır da bir şey: şirket kâr ediyor, bir kısmını ortaklarına nakit olarak dağıtıyor, para hesabına yatıyor. Fiyat grafiğindeki dalgalanmaların aksine elle tutulur. Bu yüzden en sık sorulan sorulardan biri de “en yüksek temettü veren hisse hangisi” sorusu.

Bence bu yanlış bir soru. Doğru soru, bir şirketin temettüsünü neden, nereden ve ne kadar süre verebileceği.

Temettü dağıtılınca aslında ne oluyor

Önce bir yanılgıyı ortadan kaldırmak lazım. Temettü bedava para değil. Şirket kasasından 10 lira nakit çıkardığında, şirketin değeri de kabaca o kadar azalır. Bu yüzden temettü hakkının kullanıldığı gün hisse fiyatı, dağıtılan brüt temettü tutarı kadar düzeltilerek açılır. Bir gün önce 100 lira olan hisse, pay başına 5 lira brüt temettü dağıttıysa o sabah 95 liralık baz fiyatla güne başlar.

Yani temettü günü servetin artmıyor, değerin bir kısmı hisseden nakde geçiyor. Bunun bir de vergi tarafı var. Dağıtılan brüt temettü üzerinden stopaj kesilir, hesabına net tutar geçer. Stopaj oranı dönemden döneme değişebildiği için güncel oranı her zaman resmi kaynaktan kontrol etmekte fayda var.

Peki temettü neden önemli? Çünkü bir şirketin kâr ettiğini söylemesiyle o kârı gerçekten ortaklarına nakit olarak verebilmesi arasında fark var. Yıllar boyunca düzenli ödenen nakit temettü, açıklanan kârın gerçek nakde döndüğünün oldukça güçlü bir işareti. Kâğıt üzerindeki kârla temettü ödenmez.

Verim ile dağıtım oranı

Bu iki rakamı birbirine karıştırmamak gerekiyor.

Temettü verimi, hisse başı temettünün hisse fiyatına oranı. Hayali X şirketinin hisse fiyatı 50 lira, hisse başı brüt temettüsü 2,5 lira olsun. Temettü verimi yüzde 5. Hisseyi bugünkü fiyattan alan biri, temettü aynı kalırsa yılda yüzde 5 brüt nakit getiri elde eder.

Dağıtım oranı ise dağıtılan toplam temettünün net dönem kârına oranı. X şirketi 200 milyon net kâr açıklayıp 80 milyonunu dağıttıysa dağıtım oranı yüzde 40. Kalan 120 milyon şirkette kalır, yatırıma, borç ödemeye ya da yedeklere gider.

Verim sana fiyata göre ne aldığını, dağıtım oranı ise yönetimin kârla ne yaptığını söyler. Verim fiyata bağlı olduğu için fiyat düştükçe yükselir. Dağıtım oranı fiyattan bağımsızdır.

Türkiye’de hisse başı temettü genelde 1 TL nominal değerli pay başına brüt tutar olarak açıklanır. Bir de “brüt oran” diye bir şey var, yani ödenmiş sermayeye göre yüzde kaç dağıtıldığı. Bu oran yüzde 50 dendiğinde birçok kişi yüzde 50 getiri sanıyor. Değil. Nominal değeri 1 lira olan paya 50 kuruş verildiği anlamına geliyor. Hissenin piyasa fiyatı 30 liraysa verim yüzde 2’nin altında kalır. Bu karışıklık o kadar yaygın ki altını ayrıca çizmek istedim.

Yüksek verim tuzağı

Hisseleri temettü verimine göre sıralayıp en yükseklere bakmak cazip gelir. Ama listenin tepesindekilerin bir kısmı genelde fiyatı sert düşmüş şirketlerdir. Geçen yılın temettüsü yerinde dururken fiyat yarıya inince verim iki katına çıkıyor. Ama piyasa o fiyatı düşürürken bir şey görmüş olabilir: kâr düşüyor, bu yıl temettü gelmeyebilir.

Geçmiş temettü üzerinden hesaplanan verim, gelecekte aynı temettünün ödeneceğini göstermez. Yüksek bir verim gördüğümde birkaç şeye bakıyorum. Bu temettü son birkaç yılın ortalama kârıyla karşılanabiliyor mu, yoksa dağıtım oranı yüzde 100’e mi dayanmış? Şirketin serbest nakit akışı temettüyü karşılıyor mu? Temettü yeni kredi çekilerek mi ödeniyor?

Bu soruların cevabı nakit akış tablosunda duruyor. Finansman bölümünde ödenen temettü ile yeni kredi kullanımı yan yana büyüyorsa, o yüksek verim bir süre sonra kendini düzeltebilir. Borçlu bir şirketin agresif temettü dağıtması da ayrı bir risk; borcun ağırlığını ölçmek için borçluluk oranları yazısına bakabilirsin.

Kâr dağıtım politikası

Halka açık şirketler bir kâr dağıtım politikası belirleyip genel kurulda onaylatır ve KAP’ta yayımlar. KAP’ta şirket sayfasında bu metni bulmak birkaç saniye sürer. Temettüyle ilgilenen herkesin, ilgilendiği şirketin politikasını en az bir kez okumasını öneririm.

Politikalar birbirinden çok farklı olabiliyor. Kimi şirket dağıtılabilir kârın belirli bir yüzdesini dağıtmayı hedeflediğini yazar. Kimi yatırım ihtiyacına, nakit durumuna ve piyasa koşullarına göre her yıl yönetim kurulunun öneride bulunacağını söyler, yani esnek bir dil kullanır. Kimi taksitli dağıtıma ya da yıl içinde birden fazla ödemeye imkân tanır. Politikanın dili ile şirketin geçmiş yıllarda fiilen yaptıklarını yan yana koymak, yönetimin sözüne ne kadar sadık kaldığını gösteriyor.

Temettü önerisi yönetim kurulundan gelir, kesinleşmesi için genel kurulun onaylaması gerekir. Dağıtım tarihleri de bu süreçte belli olur ve KAP’ta duyurulur.

Hiç dağıtmamak kötü mü

Değil. Bunu özellikle söylemek istiyorum, çünkü temettü sevgisi bazen hiç dağıtmayan şirketleri haksız yere cezalandırıyor.

Bir şirket kârını içeride tutup yüksek getiriyle yeniden yatırıma dönüştürebiliyorsa, bu hissedar için temettüden daha değerli olabilir. Özkaynağına yüzde 30 kazandıran bir şirketin kârını dağıtması, o parayı daha düşük getirili bir yere taşımak anlamına gelebilir. Tersine, özkaynak kârlılığı düşük, büyüme imkânı sınırlı olgun bir şirketin kârı biriktirmesi pek bir şey kazandırmaz, dağıtması daha mantıklıdır. Bu dengeyi özkaynak kârlılığı ve marjlar yazısında anlattım.

Bedelsiz sermaye artırımını da temettüyle karıştırmamak lazım. Bedelsiz pay alındığında hisse sayısı artar, fiyat aynı oranda bölünür, toplam değerinde bir değişiklik olmaz. Pastanın dilim sayısı değişiyor, pastanın kendisi değil.

Temettüye odaklanmak, uzun vadeli düşünmeyi seven yatırımcıya uyan bir yaklaşım. Düzenli dağıtım yapan, dağıttığını kârı ve nakdiyle karşılayan, yıllar içinde hisse başı temettüsünü büyütebilmiş şirketler bu tür yatırımcının ilgisini çekiyor. Ama şirketlerin kârı da temettüsü de değişebilir; geçmiş bir dağıtım, geleceğe dair bir söz değil. Bu bakışı uzun vadeli bakış açısı yazısıyla birlikte düşünmeni isterim.