KAP Bildirimleri Nasıl Okunur: Başlığa Değil Ayrıntıya Bak

Borsaya yeni başlayanların çoğu KAP’ı bir haber sitesi gibi kullanır. Bildirim düşer, başlık okunur, başlık iyiyse heyecan başlar. “Yeni iş ilişkisi” görünce sanki şirket piyango kazanmış gibi hissedilir. Oysa bildirimin içini açınca sözleşme tutarının şirketin yıllık satışlarının yanında devede kulak kaldığı sık görülür. KAP’ı doğru okumak, başlığın ötesine geçmekle başlar.

Kamuyu Aydınlatma Platformu, borsada işlem gören şirketlerin yasal olarak yapmak zorunda oldukları açıklamaları yayımladıkları resmî kanal. Finansal tablolar, genel kurul kararları, yönetim değişiklikleri, sermaye işlemleri, önemli sözleşmeler… Hepsi oraya düşer. Bir şirkete ortaksan, o şirket hakkındaki en birincil bilgi kaynağın burası. Sosyal medyadaki yorumlar, başkalarının özetleri hep ikinci el.

Özel durum açıklaması

Özel durum açıklaması, şirketin pay fiyatını ya da yatırımcı kararlarını etkileyebilecek bir gelişme olduğunda yapılan bildirim. Kapsamı çok geniş: yeni yatırım kararı, tesis açılışı, dava, ortaklık yapısında değişiklik, kredi anlaşması, yangın ya da üretim kesintisi gibi olaylar bu başlık altında gelebilir.

Burada dikkat ettiğim ilk şey bildirimin dili. Şirketler bazen gerçekleşmiş bir olayı, bazen sadece niyet ya da görüşme aşamasındaki bir şeyi açıklar. “Görüşmelere başlanmıştır”, “değerlendirilmektedir”, “ön protokol imzalanmıştır” ile “sözleşme imzalanmıştır”, “işlem tamamlanmıştır” arasında büyük fark var. İlki bir ihtimal, ikincisi bir gerçekleşme. Fiyat bazen ikisine aynı tepkiyi verir ama senin vermemen gerekiyor.

İkinci olarak bildirimin önceki açıklamalarla bağlantısına bakıyorum. Birçok süreç birden fazla bildirimle ilerler: önce niyet, sonra anlaşma, sonra resmî izinler, sonra tamamlanma. Aynı olay için gelen ikinci, üçüncü bildirimi yeni bir haber sanmak çok yapılan bir hata.

Bir de basında çıkan haberlere dair açıklamalar var. Şirketler kendileri hakkında dolaşan haber ya da söylentiler için açıklama yapabilir. Bu bildirimler bazen söylentiyi doğrular, bazen de “şu aşamada kesinleşmiş bir durum bulunmamaktadır” der. İkinci tip açıklamanın ardından fiyatın söylenti sırasında yükselen kısmını geri verdiği çok olur.

İş ilişkisi bildirimleri

Borsa gruplarında ve sosyal medyada en çok heyecan yaratan bildirim türü bu. Şirket yeni bir müşteriyle sözleşme imzaladı, bir ihale kazandı, yurt dışından sipariş aldı. Okurken şu sorularla bakmayı alışkanlık hâline getirdim:

• Tutar ne kadar ve şirketin yıllık satışlarına oranı ne?
• Sözleşme kaç yıla yayılıyor, toplam tutar mı verilmiş yoksa yıllık mı?
• Kesin bir sipariş mi, yoksa çerçeve anlaşma ya da niyet mi?
• Bu iş şirketin olağan faaliyetinin bir parçası mı, yani her yıl benzerlerini zaten yapıyor mu?
• Kârlılık hakkında bir bilgi var mı, yoksa sadece ciro mu açıklanmış?

Hayali bir örnek vereyim. Yıllık satışları 10 milyar TL olan bir şirket, üç yıla yayılan 300 milyon TL’lik bir sözleşme imzaladığını duyursun. Yıllık bazda bu, satışların yüzde 1’i civarında. Önemsiz değil, ama şirketin değerini altüst edecek bir gelişme de değil. Oysa aynı tutar, yıllık satışı 500 milyon TL olan bir şirket için bambaşka bir anlam taşır. Başlık aynı, ağırlık çok farklı.

Bir de olağan iş akışı meselesi var. Proje bazlı çalışan bazı şirketler müşteri siparişlerini düzenli olarak bildirir. Bu şirketlerin her bildirimi yeni bir büyüme anlamına gelmez, şirketin normalde yaptığı işin sürdüğünü gösterir. Asıl ölçü, bu siparişlerin toplamının önceki dönemlere göre nasıl değiştiği.

Pay geri alımı

Şirketin kendi paylarını borsadan geri alması piyasada genelde olumlu karşılanır. Mantık şu: yönetim, payın değerinin altında fiyatlandığını düşündüğü için şirketin parasıyla alım yapıyor. Ayrıca dolaşımdaki pay sayısı azalınca kalan her paya düşen kâr da artabilir.

Bu konuda birkaç tip bildirim görürsün. Önce yönetim kurulu geri alım programı kararı alır; azami pay adedi, programa ayrılan fon ve süre burada belirtilir. Sonra fiilî alımlar yapıldıkça, ne kadar pay hangi fiyat aralığından alındığı bildirilir. Bazen de geri alınan payların satışı ya da sermayeden düşülerek iptali duyurulur.

Benim takıldığım noktalar şunlar. Programın büyüklüğü şirketin piyasa değerine göre anlamlı mı? Program açıklandı ama gerçekten alım yapılıyor mu, yoksa sadece duyuruda mı kaldı? Alım için kullanılan para nereden geliyor; şirketin nakdi bol mu, yoksa borçla mı finanse ediliyor? Geri alınan paylar elde mi tutuluyor, iptal mi ediliyor, ileride tekrar satılacak mı? Hiç alım yapmadan süresi dolan programlar da gördüm, belli bir fiyatın altında alıp yükselince geri satan şirketler de. Bu ayrıntılar programın niyetini anlamana yardım eder.

İçeriden alım satım bildirimleri

Yöneticilerin ve büyük ortakların şirket paylarında yaptığı işlemler de KAP’a düşer. Yönetimin kendi şirketinden pay alması bir güven işareti olarak okunabilir ama tek başına çok şey ifade etmez. Satışların ise vergi, kişisel ihtiyaç ya da servet planlaması gibi pek çok sıradan nedeni olabilir. Ben bu bildirimleri tek tek değil, zaman içindeki eğilim olarak izlerim. Birden çok yöneticinin aynı dönemde istikrarlı şekilde alım yapması, tek bir işlemden çok daha anlamlıdır.

Benim KAP okuma düzenim

Bildirim düştüğü anda tepki verme dürtüsünü yenmek için kendime bir sıra oluşturdum. Önce bildirimin türüne ve gerçekleşme mi niyet mi olduğuna bakıyorum. Sonra tutarı şirketin büyüklüğüyle oranlıyorum. Ardından geçmiş bildirimlerle karşılaştırıyorum: bu olay daha önce açıklanmış mı, benzer işler sık mı yapılıyor? En son da bunun şirketin gelecek finansal tablolarında nereye yansıyacağını düşünüyorum.

Bu adımların sonunda çoğu bildirimin “iyi, not aldım” seviyesinde kaldığını görüyorum. Ama arada bir, şirketin hikâyesini gerçekten değiştiren bir açıklama çıkıyor ve onu ayırt edebilmek için diğerlerini sakin okumuş olmak gerekiyor. Bu, uzun vadeli bakış açısı yazısında anlattığım “haberin işletme ömrü” fikrinin pratikteki karşılığı.

Sermaye artırımı bildirimleri de KAP’ın en çok konuşulan başlıklarından. Onları ayrıca bedelsiz ve bedelli sermaye artırımı yazısında ele aldım. Halka arz sonrası yayımlanan fon kullanım raporlarını ise halka arz yazısında konuştum. KAP okumanın asıl gücü bilanço okuma ile birleştiğinde ortaya çıkıyor; bildirimdeki rakamı kıyaslayacağın bir tablo yoksa, o rakam havada kalır.